फागुन २१ को ‘मध्यावधि’ महासंग्राम: झापा-५ र सर्लाही-४ मा ठोक्किँदै तीन सम्भावित प्रधानमन्त्री

काठमाडौं-

नेपाली राजनीतिको तापक्रम यतिबेला उत्कर्षमा छ। अबको ठीक ९ दिनपछि, अर्थात् फागुन २१ गते मुलुक एउटा यस्तो निर्वाचनमा जाँदैछ, जसलाई धेरैले ‘मध्यावधि’ र ‘अन्तरिम’ विशेषको संज्ञा दिएका छन्। २०८४ मा हुनुपर्ने आवधिक निर्वाचन अगावै हुन लागेको यो चुनावले मुलुकको भविष्य र प्रमुख दलहरूको अस्तित्वको परीक्षण गर्दैछ।

यसपटकको निर्वाचनमा लहर र उत्साहभन्दा बढी ‘प्रतिष्ठाको लडाइँ’ र ‘अनिश्चितता’ देखिएको छ। गगन थापाको नेतृत्वमा कांग्रेस र बालेन शाहको प्रवेशले रास्वपामा केही हलचल देखिए पनि चुनावी परिणाम कसको पक्षमा जान्छ भन्ने अड्कलबाजी कठिन छ।

चुनावी इपिसेन्टर १: झापा-५ – ओली भर्सेस बालेन

मुलुककै सबैभन्दा बढी चर्चामा रहेको निर्वाचन क्षेत्र हो, झापा-५। यहाँ दुई फरक शैली र पुस्ताका ‘हस्ती’ बीच भिडन्त हुँदैछ— नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र रास्वपाका वरिष्ठ नेता बालेन शाह।

यो चुनाव ‘ओली मेनिया’ र ‘ओली फोबिया’ बीचको लडाइँ जस्तो देखिएको छ। एमालेको बलियो संगठन र ओलीको व्यक्तिगत प्रभाव एकातिर छ भने अर्कोतिर वैकल्पिक राजनीतिको राप र बालेनको क्रेज छ। यहाँ जो हारे पनि एउटा दलको सम्भावित प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार पराजित हुने निश्चित छ। ओलीले दमकमा डेरा जमाएर घरदैलो तीव्र पारेका छन् भने बालेन पनि आफ्नो राष्ट्रिय दौडाहा छोट्याएर झापाकै मैदानमा केन्द्रित भएका छन्।

चुनावी इपिसेन्टर २: सर्लाही-४ – गगनको अग्निपरीक्षा

अर्को महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो सर्लाही-४, जहाँ नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा चुनावी मैदानमा छन्। काठमाडौं-४ छोडेर मधेस झरेका गगनका लागि यो क्षेत्र सुरक्षित बनाउन कम चुनौती छैन। यहाँ उनलाई रास्वपाका उम्मेदवार अमरेश कुमार सिंहले कडा चुनौती दिइरहेका छन्।

अमरेश सिंहले ‘बालेन प्रधानमन्त्री नभए आत्मदाह गर्ने’ जस्ता उत्तेजक अभिव्यक्ति दिएर माहौल तताउन खोजे पनि गगनले संगठन सुदृढीकरण र पार्टी प्रवेशको लहरमार्फत आफ्नो पकड बलियो बनाइरहेका छन्। यद्यपि, ‘जेन-जी’ आन्दोलन पछिको जनमत र पुरानो निर्वाचन चिह्न ‘रुख’ प्रतिको कतिपयको वितृष्णा गगनका लागि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।

नयाँ र पुरानाको त्रिकोणात्मक होड

यो निर्वाचनमा कांग्रेस, एमाले र रास्वपाबीच ‘पहिलो दल’ हुने कडा प्रतिस्पर्धा छ। एमाले र रास्वपाले आफूलाई पहिलो दाबी गर्दा पनि कांग्रेसलाई दोस्रो स्थानमा प्रक्षेपण गरिरहेका छन्। उता कांग्रेसले भने ‘यथार्थपरक’ भएर पहिलो दल हुने प्रयत्न गरिरहेको सन्देश दिएको छ।

बंगलादेशको हालैको निर्वाचनमा परिवर्तनकामी शक्तिहरू किनारा लागेर पुनः पुरानै दल सत्तामा आएको नियति नेपालमा दोहोरिन्छ वा नयाँ शक्ति (रास्वपा) को पक्षमा पासा पल्टिन्छ, त्यो फागुन २१ को परिणामले नै बताउनेछ।

निष्कर्ष: परिणाम र राजनीतिक भविष्य

यदि झापा र सर्लाही दुवै क्षेत्रमा पुराना हस्ती (ओली र गगन) पराजित भए भने नेपाली राजनीतिले एउटा ठूलो बुमर्याङको सामना गर्नुपर्नेछ। गगनको हकमा भने उनी ‘जेन-जी’ आन्दोलनको बेला आफ्नै पार्टीको संस्थापन पक्षसँग विद्रोह गरेर रूपान्तरणको मुद्दा उठाएका नेता हुन्। उनको हारले कांग्रेसभित्रको रूपान्तरण र पुस्तान्तरणको मुद्दालाई ठूलो धक्का पुर्‍याउन सक्छ।

समग्रमा, फागुन २१ को चुनावले केवल सांसद मात्र छान्ने छैन, यसले नेपालको आगामी राजनीतिक दिशा र नयाँ पुस्ताको नेतृत्वको भविष्यलाई समेत मार्गनिर्देश गर्नेछ।