काठमाडौं –
मध्यपूर्वको आकाशमा तनाव चरम उत्कर्षमा पुगेका बेला अमेरिकाको अत्याधुनिक एफ–३५ स्टेल्थ लडाकु विमानले आकस्मिक अवतरण गर्न बाध्य भएको घटना सार्वजनिक भएपछि युद्धको स्वरूप झन् रहस्यमय बनेको छ। इरानमाथि आक्रमणकारी मिसनमा गएको उक्त विमान एक सैन्य अड्डामा आकस्मिक रूपमा अवतरण गरेको हो, तर यसका पछाडिको वास्तविक कारण अझै अस्पष्ट छ।
अमेरिकी सैन्य स्रोतहरूले विमान सुरक्षित अवतरण भएको र पाइलटको अवस्था स्थिर रहेको दाबी गरे पनि घटनाले गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—के विश्वकै शक्तिशाली भनिएको स्टेल्थ विमान पनि अब असुरक्षित बन्दै गएको हो?
अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्डका प्रवक्ता क्याप्टेन टिम हकिन्सका अनुसार, इरानविरुद्धको मिसन सम्पन्न गरेर फर्किने क्रममा विमानले आकस्मिक अवतरण गरेको हो। ‘विमान सुरक्षित छ, पाइलट स्थिर अवस्थामा छन्। तर घटनाको गहिरो अनुसन्धान भइरहेको छ,’ उनले बताएका छन्। तर यति मात्र जानकारीले सन्तुष्ट हुने अवस्था छैन।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सीएनएनले स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै करिब १०० मिलियन डलर मूल्यको उक्त एफ–३५ विमान इरानी आक्रमणको निशानामा परेको हुन सक्ने आशंका सार्वजनिक गरेको छ। यदि यो पुष्टि भयो भने, यो अमेरिका–इरान द्वन्द्वमा ठूलो मोड हुन सक्छ।
अल जजिराका अनुसार सन् २०१८ देखि युद्धमैदानमा प्रयोग हुँदै आएको एफ–३५माथि आक्रमणबाट प्रभावित भएको पुष्टि हुने यो पहिलो घटना हुन सक्छ—जसले अमेरिकी सैन्य श्रेष्ठताको दाबीमै प्रश्न उठाउन सक्छ।
यसअघि मार्च १ मा ‘फ्रेन्डली फायर’ को त्रासदी पनि देखिएको थियो, जहाँ अमेरिकी एफ–१५ इ स्ट्राइक इगलका तीन विमान आफ्नै पक्षबाट खसालिएका थिए। यद्यपि सबै चालकदल सुरक्षित बाहिरिएका थिए, तर घटनाले समन्वयमै गम्भीर कमजोरी उजागर गरेको थियो।
यता, इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) ले भने एक अमेरिकी विमानलाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको दाबी गर्दै आएको छ, जसले घटनालाई अझ संवेदनशील बनाएको छ।
द्वन्द्व सुरु भएको केही हप्तामै अमेरिकाले करिब एक दर्जन एमक्यू–९ रिपर ड्रोन गुमाइसकेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन्। त्यस्तै, साउदी अरेबियास्थित अड्डामा इरानी क्षेप्यास्त्र प्रहारबाट इन्धन बोक्ने पाँच विमान क्षतिग्रस्त भएको दाबी पनि गरिएको छ—यद्यपि यी विवरण स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छन्।
मानवीय क्षतिमा पनि भयावह वृद्धि भएको छ। हालसम्म कम्तीमा १३ अमेरिकी सैनिक मारिएका छन् भने करिब २०० घाइते भएका छन्। इरानतर्फ भने मृतक संख्या १,४४४ पुगेको छ र १८ हजारभन्दा बढी घाइते भएका छन्।
यसबीच अमेरिकी रक्षा मन्त्री Pete Hegseth ले युद्धको उद्देश्य यथावत् रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकाले इरानभित्र ७,००० भन्दा बढी लक्ष्यमा आक्रमण गरिसकेको छ।
‘हाम्रो लक्ष्य स्पष्ट छ—इरानको क्षेप्यास्त्र क्षमता ध्वस्त पार्ने, रक्षा संरचना कमजोर बनाउने र उसलाई आणविक हतियार विकासबाट रोक्ने,’ उनले भने। उनले युद्ध कहिलेसम्म लम्बिन्छ भन्ने कुनै निश्चित समयसीमा नरहेको पनि चेतावनी दिएका छन्।
एफ–३५को आकस्मिक अवतरणले एउटा कुरा स्पष्ट पारेको छ—यो युद्ध केवल स्थल वा समुद्रमा मात्र होइन, प्रविधि र प्रभुत्वको आकाशमा पनि निर्णायक मोडतर्फ अघि बढिरहेको छ।
