वीरगन्ज-

“हामी अरूका समस्या लेख्छौँ, समाजका विसङ्गति विरुद्ध बोल्छौँ, तर आफ्नै पेटको भोक र श्रमको अपमानबारे कसलाई सुनाउने? के एउटा खाजा र गम्छाले हाम्रो घरको चुल्हो बल्छ?”

यो प्रश्न कुनै एउटा कार्यक्रमको मात्र होइन, यो वीरगन्जमा कार्यरत सयौँ सञ्चारकर्मीहरूको साझा र कडा आक्रोश हो। सोमबार साँझ हरिखेतान बहुमुखी क्याम्पसको पत्रकार सम्मेलनमा देखिएको आयोजकको लापर्बाहीले वर्षौँदेखि गुम्सिएको पत्रकारहरूको यो पीडालाई सडकमा ल्याइदिएको छ।

समयको अपमान: ५ बजेको निम्तो, ६ बजेसम्म बेखबर

हरिखेतान क्याम्पसका निमित्त प्रमुख रवीन्द्र प्रसाद यादवले क्याम्पसको विवादबारे स्पष्ट पार्न बेलुका ५ बजे पत्रकारहरूलाई बोलाएका थिए। कार्यक्षेत्रको संवेदनशीलता बुझेर पत्रकारहरू समयमै पुगे, तर विडम्बना! ६ बजिसक्दा पनि आयोजकले न पत्रकार सम्मेलन सुरु गरे, न त ढिलाइ हुनुको कुनै कारण नै बताए।

सूचनाको संवाहक मानिने पत्रकारलाई घण्टौँसम्म कुराएर आयोजकले आफ्नो ‘बौद्धिक दम्भ’ प्रदर्शन गरेपछि त्यहाँ उपस्थित पत्रकारहरूले एक-अर्कासँग आफ्नो तितो यथार्थ पोख्न थाले।

व्यावहारिक खर्चको पहाड: तेलदेखि डाटासम्म आफ्नै

कार्यक्रममा उपस्थित एक सञ्चारकर्मीले व्यावहारिक पक्ष केलाउँदै भने, “एउटा समाचार संकलन गर्न जाँदा कम्तीमा १०० रुपैयाँको पेट्रोल खर्च हुन्छ, महँगो इन्टरनेट डाटा चाहिन्छ। तर, आयोजकले हातमा एउटा समोसा र गम्छा थमाएर बिदा गर्छन्। के त्यो गम्छाले पेट्रोल पम्पमा पैसा तिर्न मिल्छ? के त्यो खाजाले छोराछोरीको स्कुलको शुल्क तिर्न पुग्छ?”

वीरगन्जका नाम चलेका स्कुल, कलेज र व्यापारिक घरानाहरूले आफ्ना कार्यक्रममा लाखौँ रुपैयाँ सजावट र विलासितामा खर्च गर्छन्। तर, त्यही कार्यक्रमलाई जनतासम्म पुर्‍याउने पत्रकारका लागि न्यूनतम ‘पारिश्रमिक’ वा ‘यातायात खर्च’ को कुरा गर्दा उनीहरू ‘मायाको चिनो’ देखाएर उम्किने गरेका छन्।

“मायाको चिनो” कि श्रमको शोषण?

समाजका ‘बौद्धिक’ भनिने जमातले पत्रकारलाई केवल ‘विज्ञापनको औजार’ वा ‘सित्तैको प्रचारक’ का रूपमा बुझ्नु नै सबैभन्दा ठूलो समस्या हो।

• प्रश्न १: लाखौँको बजेटमा कार्यक्रम गर्नेले पत्रकारको श्रमको मूल्य किन बुझ्दैनन्?

• प्रश्न २: के खाजा र खादा नै पत्रकारिताको अन्तिम पारिश्रमिक हो?

• प्रश्न ३: पत्रकार महासङ्घ र सरोकारवाला निकायहरू यस्तो ‘सिस्टम्याटिक’ श्रम शोषणमा किन मौन छन्?

निष्कर्ष: अब मौनता तोड्ने बेला

पत्रकारहरूले अब खाजा र गम्छाको संस्कृतिलाई बहिष्कार गर्ने बेला आएको सङ्केत गरेका छन्। “हाम्रो समय र श्रमको सम्मान गरिँदैन भने हामी कसैको प्रचारक बन्न बाध्य छैनौँ,” अर्का एक पत्रकारले आक्रोश पोखे।

वीरगन्जका सञ्चारकर्मीको यो आर्तनादले स्पष्ट सन्देश दिएको छ- “अब मायाको चिनोले पुग्दैन, श्रमको उचित सम्मान र जवाफदेहिता चाहिन्छ।” यदि आयोजक र समाजले पत्रकारको यो व्यावहारिक समस्यालाई बेलैमा सम्बोधन गरेन भने, ‘समाजको ऐना’ भनिने यो क्षेत्र धराशायी हुने निश्चित छ।