काठमाडौँ –
गर्मीयाम सुरु भएसँगै डेंगुको खतरा फेरि बढ्न थालेपछि सरकार सक्रिय भएको छ। स्वास्थ्य तथा जनसङख्या मन्त्रालय अन्तर्गत इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा ले उच्च जोखिममा रहेका स्थानीय तहलाई तुरुन्तै सचेतना तथा नियन्त्रण अभियान सञ्चालन गर्न कडा निर्देशन दिएको छ।
किटजन्य रोग शाखाका प्रमुख डा गोकर्णप्रसाद दाहाल ले डेंगु नियन्त्रणमा लापरबाही गर्न नहुने चेतावनी दिँदै समुदायस्तरमै सक्रिय हुन आग्रह गरेका छन्। उनका अनुसार, “समयमै सचेतना र लार्भा नष्ट गर्ने अभियान चलाउँदा डेंगु नियन्त्रण सम्भव हुन्छ।”
पाँच गुणाले घटेको सङ्क्रमण, तर जोखिम अझै बाँकी
गत वर्षको तथ्यांकले उत्साहजनक संकेत देखाएको छ। सन् २०२४ मा ४१ हजार ८६५ जनामा देखिएको डेंगु सन् २०२५ मा झण्डै पाँच गुणाले घटेर ८ हजार ५७६ मा सीमित भएको छ। यो गिरावट सरकार र समुदायको संयुक्त अभियानको परिणाम भएको महाशाखाको निष्कर्ष छ।
अघिल्ला वर्षहरूमा भने अवस्था भयावह थियो—सन् २०२३ मा ५२ हजार ७९० र सन् २०२२ मा ५४ हजार ७८४ जनामा डेंगु सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।
‘लार्भा खोज र नष्ट’ अभियानले देखायो असर
सरकारले प्रत्येक शुक्रबार सरकारी कार्यालयहरूमा “लार्भा खोज र नष्ट” अभियान सञ्चालन गर्दै आएको थियो। यही अभियान र जनस्तरको सहभागिताले डेंगु सार्ने लामखुट्टेको फैलावट रोकिएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।
गत असारदेखि भदौसम्म करिब एक हजार युवालाई परिचालन गरी लामखुट्टे नियन्त्रण र जनचेतना कार्यक्रम चलाइएको थियो, जसले प्रभावकारी नतिजा दिएको देखिएको छ।
खतरा अझै टरेको छैन: सफा पानीमै बढ्छ डेंगु
विशेषज्ञका अनुसार एडिज एजिप्टी र एडिस एल्बोपिक्टस प्रजातिका लामखुट्टेले सफा पानी जमेको स्थानमा अण्डा पार्छन्। त्यहीँबाट निस्कने लार्भा वयस्क बनेपछि मानिसलाई टोकेर डेंगु फैलाउँछ।
यसकारण, घर वरिपरि पानी जम्न नदिने, ट्यांकी, टायर, गमला र फोहोर स्थान सफा राख्ने कार्य नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय भएको स्वास्थ्य अधिकारीहरूको जोड छ।
सरकारले पुनः स्पष्ट सन्देश दिएको छ—“सचेतना र सरसफाइमा लापरबाही गरियो भने डेंगु फेरि भयावह बन्न सक्छ।”
