काठमाडौँ–
कृषि उत्पादनका दृष्टिकोणले मुलुककै सम्पन्न मानिने मधेस प्रदेशमा बालबालिकाको पोषण अवस्था निकै चिन्ताजनक र सङ्कटपूर्ण देखिएको छ। हालै प्रदेशका स्थानीय तहहरूमा सञ्चालन गरिएको विशेष स्वास्थ्य परीक्षण अभियानका क्रममा कुल बालबालिकामध्ये झण्डै १६ प्रतिशतमा कुपोषणको गम्भीर समस्या फेला परेको हो।
स्वास्थ्य निर्देशनालय, मधेस प्रदेशले प्रदेशका कुल १३६ स्थानीय तहमध्ये १३३ वटामा पोषण अवस्थाको व्यापक परीक्षण सञ्चालन गरेको थियो। उक्त अभियानका क्रममा दुई लाख ८३ हजार ३०८ बालबालिकाको स्वास्थ्य अवस्थाको विस्तृत मूल्याङ्कन गरिएको मिथिला नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख अशोक भण्डारीले जानकारी दिए।
४४ हजारभन्दा बढी बालबालिका कुपोषित
निर्देशनालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार परीक्षण गरिएका बालबालिकामध्ये दुई लाख ३३ हजार १८२ जना मात्र सामान्य अवस्थामा रहेका छन्। बाँकीमध्ये:
- कुपोषित बालबालिका: ३५ हजार ८८३ जना
- शीघ्र कुपोषित बालबालिका: ८ हजार ७७१ जना
समग्रमा मधेस प्रदेशमा कुपोषित र शीघ्र कुपोषित बालबालिकाको कुल सङ्ख्या ४४ हजार ६५४ पुगेको छ, जुन कुल परीक्षण गरिएको जनसङ्ख्याको १५.७६ प्रतिशत हुन आउँछ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) को स्थापित मापदण्डअनुसार यो प्रतिशत र अवस्था अत्यन्त सङ्कटपूर्ण मानिन्छ।
अन्न भण्डारमै किन देखियो कुपोषण?
मधेस प्रदेशको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रदेश सचिव डा. प्रमोद यादवले कृषि उत्पादनका दृष्टिकोणले मुलुककै अन्न भण्डार मानिने मधेस क्षेत्रमा बाल कुपोषणको दर यसरी उच्च हुनु निकै चिन्ताको विषय भएको उल्लेख गरे।
त्यस्तै, मधेस प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादवले प्रदेशमा गरिबी, अशिक्षा, पोषणसम्बन्धी चेतनाको कमी, सरसफाइको अभाव तथा असन्तुलित खानपानका कारण कुपोषणको समस्या दिनानुदिन जटिल बन्दै गएको बताए।
तत्काल कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता
नेपालको कुल जनसङ्ख्याको झण्डै २२ प्रतिशत हिस्सा मधेस प्रदेशमा बसोबास गर्छन्। देशका कुल बालबालिकामध्ये करिब २९ प्रतिशत बालबालिका मधेसमै जन्मिने भएकाले पनि यो मानव सूचकाङ्कको समस्यालाई तत्काल विशेष रणनीति बनाएर सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।
