वीरगन्ज-
मुलुकमा जब–जब ठूलो विपद् आइपर्छ, नेपालीहरू आफ्नो व्यक्तिगत दुःख, स्वार्थ र सीमाभन्दा माथि उठेर एकअर्काको साथमा उभिने गरेका छन् । २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प होस् वा हालैको भोटेकोशीमा आएको भीषण बाढी, संकटका बेला नेपाली एक ढिक्का भएर राष्ट्रलाई विपद्बाट बाहिर निकाल्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन् ।
भोटेकोशी बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएपछि पनि यही नेपाली एकताको भावना पुनः देखिएको छ । बाढीपीडितको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि सरकारले सञ्चालन गरेको प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार तथा राहत कोषमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका नेपालीले ठूलो मात्रामा आर्थिक सहयोग गरेका छन् ।
पछिल्लो सार्वजनिक विवरणअनुसार विभिन्न वाणिज्य बैंकका खातामा ५ अर्ब २४ करोड ७९ लाख ४४ हजार ५८५ रुपैयाँ जम्मा भएको छ । यस्तै, हिमालयन बैंक र लक्ष्मी बैंकका खातामा २१ लाख २३२ अमेरिकी डलर जम्मा भएको छ ।
अमेरिकी डलरलाई करिब १५२ रुपैयाँका दरले नेपाली रुपैयाँमा रूपान्तरण गर्दा उक्त रकम करिब ३१ करोड ९२ लाख रुपैयाँ हुन्छ । यसरी नेपाली रुपैयाँ र अमेरिकी डलरमा जम्मा भएको रकम जोड्दा राहत कोषमा हालसम्म करिब ५ अर्ब ५६ करोड ७१ लाख रुपैयाँ, अर्थात् झण्डै ५ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बराबर जम्मा भएको देखिन्छ ।
३६ घण्टामै झण्डै दुई अर्ब
भोटेकोशी बाढीपछि नेपाली नागरिकले देखाएको सहयोगको तीव्रता निकै उल्लेखनीय छ । बाढीपछि राहत कोषमा रकम जम्मा हुने क्रम यति तीव्र भयो कि ३६ घण्टामै १ अर्ब ९१ करोड ८६ लाख ५० हजार ९११ रुपैयाँ संकलन भएको थियो ।
स्वदेशमा रहेका नागरिकदेखि विदेशमा रहेका नेपालीसम्मले आफ्नो क्षमता र सामर्थ्यअनुसार सहयोग गरेका छन् । उद्योगी–व्यवसायी, बैंक तथा वित्तीय संस्था, विभिन्न सामाजिक तथा व्यावसायिक संघसंस्था र सर्वसाधारणले राहत अभियानमा सहभागिता जनाएका छन् ।
ठूलो रकम सहयोग गर्नेहरूसँगै आफ्नो दैनिक आम्दानीबाट केही रकम छुट्याएर सहयोग गर्ने सर्वसाधारणको संख्या पनि उल्लेख्य छ । कसैले नगद सहयोग गरेका छन् भने कसैले खाद्यान्न, कपडा, औषधि तथा अन्य अत्यावश्यक सामग्री उपलब्ध गराएका छन् ।
२०७२ को भूकम्पमा पनि देखिएको थियो यही एकता
नेपाली समाजमा विपद्का बेला एकजुट हुने संस्कृति नयाँ होइन । २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि पनि देशभित्र र विदेशमा रहेका नेपाली राहत तथा उद्धार अभियानमा ठूलो संख्यामा जुटेका थिए ।
भूकम्पले हजारौँ नेपालीको घरबार उजाडेको अवस्थामा सर्वसाधारणदेखि निजी क्षेत्र, सामाजिक संस्था, गैरआवासीय नेपाली तथा विभिन्न संघसंस्था राहतका लागि सक्रिय भएका थिए । देशका विभिन्न भागबाट राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याइएको थियो ।
त्यतिबेला देखिएको मानवीय एकता र सहयोगको भावना अहिले भोटेकोशी बाढीमा पनि दोहोरिएको छ । विपद्को प्रकृति फरक भए पनि पीडितको दुःखमा साथ दिने नेपाली भावना भने उस्तै देखिएको छ ।
भोटेकोशी बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याए पनि त्यसपछिको राहत अभियानले नेपाली समाजमा अझै बलियो सामाजिक एकता रहेको देखाएको छ ।
देशभित्र मात्र होइन, रोजगारी, व्यवसाय तथा अध्ययनका लागि विदेशमा रहेका नेपालीसमेत मातृभूमिमा आएको विपद्बाट प्रभावित नागरिकको सहयोगमा जुटेका छन् । विदेशमा रहेका नेपालीले पनि विभिन्न माध्यमबाट रकम संकलन गरी राहतका लागि पठाइरहेका छन् ।
यसले विपद्का बेला भौगोलिक दूरीले नेपालीलाई अलग गर्न नसक्ने र संकटमा सबै नेपाली एउटै परिवारजस्तो बन्ने सन्देश दिएको छ ।
अब सहयोगलाई पीडितसम्म पुर्याउने चुनौती
राहत कोषमा जम्मा भएको करिब ५ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बाढीपीडितको उद्धार, राहत, उपचार तथा पुनःस्थापनाका लागि महत्वपूर्ण स्रोत बन्न सक्छ ।
भोटेकोशी तथा त्रिशूली करिडोरमा बाढीले सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना, सुरक्षा चौकी, व्यापारिक संरचना र निजी आवासमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ । हजारौँ मानिस विस्थापित भएका छन् भने ठूलो संख्यामा नागरिक अझै सम्पर्कविहीन छन् ।
त्यसैले नागरिकले विश्वासका साथ दिएको रकमलाई पारदर्शी र प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्दै वास्तविक पीडितसम्म समयमै राहत पुर्याउनु सरकारको मुख्य जिम्मेवारी बनेको छ ।
नेपाली एकताको शक्ति
२०७२ को भूकम्पदेखि भोटेकोशी बाढीसम्मका विपद्ले एउटा तथ्य बारम्बार प्रमाणित गरेका छन् ।संकटमा नेपाली एक्लिँदैनन्, नेपालीहरू एकअर्काको साथमा उभिन्छन् । आफ्नो दुःख बिर्सेर अरूको पीडामा मल्हम लगाउने, विदेशमा रहेर पनि मातृभूमिको संकटमा सहयोग गर्ने र आफूले सकेको तन, मन र धन राष्ट्रका लागि समर्पित गर्ने नेपाली प्रवृत्ति नै विपद्मा नेपालको ठूलो शक्ति बनेको छ ।
प्रधानमन्त्री राहत कोषमा जम्मा भएको साढे ५ अर्बभन्दा बढी रकम यही सामूहिक भावनाको पछिल्लो प्रमाण हो । अब यो राष्ट्रिय एकताको शक्तिलाई राहत र उद्धारमा मात्र सीमित नराखी पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणमा समेत परिणाममुखी बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
