बेइजिङ –
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग हातेमालो गर्दै विश्वका दुई शक्तिशाली नेताबीचको ऐतिहासिक शिखर सम्मेलनको औपचारिक सुरुआत गरेका छन्।
ट्रम्प र सी चीनको “ग्रेट हल अफ द पिपुल” अगाडि सँगसँगै उभिएका थिए। तियानआनमेन स्क्वायर नजिक रहेको यो भवन चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको शक्तिको प्रतीक मानिन्छ। भव्य स्वागत समारोहबीच दुवै नेताले एकअर्कालाई स्वागत गरेका थिए।
यो ट्रम्प र सीबीचको सातौँ प्रत्यक्ष भेट हो भने चीनमा सन् २०१७ नोभेम्बरपछि भएको पहिलो भेटवार्ता पनि हो।
एकअर्कालाई अभिवादन गरेपछि दुवै नेता रातो कार्पेट हुँदै अघि बढेका थिए। उनीहरूले आफ्ना प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूसँग पनि हातेमालो गरेका थिए।
सी जिनपिङले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो, अर्थमन्त्री स्कट बेसन्ट, युद्धमन्त्री पिट हेगसेथ, ह्वाइट हाउसका सहयोगी स्टेफन मिलर, स्टेभन चेउङ, जेम्स ब्लेयर, ट्रम्पका छोरा एरिक ट्रम्प तथा बुहारी लारा ट्रम्पलगायतसँग पनि भेट गरेका थिए।
ट्रम्पको स्वागतमा उत्साहित बालबालिकाहरूले फूलका गुच्छा बोकेर उफ्रँदै स्वागत गरेका थिए भने केहीले अमेरिकी र चिनियाँ झण्डा फहराइरहेका थिए।
“ती बालबालिका अद्भुत थिए,” ट्रम्पले पछि ग्रेट हलभित्र सीसँग भनेका थिए।
पछि ट्रम्प र सी सुनौलो र रातो रंगको विशेष मञ्चमा पुगे, जहाँ चिनियाँ सैन्य ब्याण्डले अमेरिकी राष्ट्रिय गान बजाएको थियो। तियानआनमेन क्षेत्रमा तोप पड्किँदा ट्रम्पले सलामी दिएका थिए। त्यसपछि चिनियाँ राष्ट्रिय गान बजाइएको थियो।
दुवै नेताले चिनियाँ सैनिकहरूको सम्मान गारद निरीक्षण पनि गरेका थिए। सैनिकहरू विभिन्न औपचारिक पोशाकमा राइफल बोकेर पंक्तिबद्ध थिए।
विशेषज्ञ इसाबेल भ्लाडोइउका अनुसार ट्रम्पको सन् २०१७ को भ्रमण र अहिलेको भ्रमणबीच सबैभन्दा ठूलो अन्तर दुई नेताबीचको आत्मीय सम्बन्ध देखिएको हो।
उनले भनिन्, “आज परिवर्तन भएको कुरा समारोह होइन, दुई नेताबीचको सम्बन्ध र आत्मीयता हो। सन् २०१७ को औपचारिक र कडा शैलीको तुलनामा यसपटकको भेट धेरै मैत्रीपूर्ण, संवादमुखी र व्यक्तिगत देखियो।”
उनका अनुसार यसपटकको हातेमालो लामो समयसम्म चलेको थियो भने सी जिनपिङ, जो सामान्यतया सार्वजनिक कार्यक्रममा निकै संयमित देखिन्छन्, ट्रम्पसँग निरन्तर संवादमा देखिएका थिए।
ट्रम्प र सीबीच करिब दुई घण्टा लामो द्विपक्षीय वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ।
वार्ताको सुरुआतमा ट्रम्पले भने, “तपाईंसँग भेट्न पाउँदा सम्मानित महसुस गरिरहेको छु। तपाईं मेरो मित्र हुनुहुन्छ, र चीन तथा अमेरिकाबीचको सम्बन्ध पहिलेभन्दा अझ राम्रो हुनेछ।”
ट्रम्पले आफू संसारकै उत्कृष्ट व्यवसायीहरूलाई चीन भ्रमणमा साथमा ल्याएको पनि बताए।
उनले भने, “म उत्कृष्ट व्यक्तिहरूलाई मात्र ल्याउन चाहन्थेँ, र उनीहरू आज यहाँ चीन र तपाईंप्रति सम्मान प्रकट गर्न आएका छन्। उनीहरू व्यापार र सहकार्य गर्न उत्साहित छन्।”
ट्रम्पसँग भ्रमणमा स्पेसएक्स तथा टेस्लाका प्रमुख इलन मस्क, एप्पलका टिम कुक र एनभिडियाका जेन्सेन हुआङलगायत करिब एक दर्जन प्रमुख अमेरिकी उद्योगपति सहभागी छन्।
ट्रम्पले चीनलाई अमेरिकी व्यवसायका लागि अझ खुला बनाउन आग्रह गर्ने बताएका छन्। उनले यसलाई आफ्नो “पहिलो अनुरोध” भनेका छन्।
यो भेटवार्ता अमेरिका र चीनबीच पछिल्ला वर्षहरूमा बढेको तनाव कम गर्ने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।
गत वर्ष ट्रम्प प्रशासनले चीनमाथि भारी कर लगाएको थियो, जसको दर केही समय तीन अंकसम्म पुगेको थियो। त्यसबेला चीनले दुर्लभ खनिज निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो भने अमेरिकाले चीनलाई उन्नत चिप बिक्री रोकिदिएको थियो। यसले कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रतिस्पर्धामा चीनलाई असर पुर्याएको थियो।
चीनमा अमेरिकी लगानी पनि उल्लेखनीय रूपमा घटेको थियो।
तर यी सबै तनावका बीच पनि ट्रम्पले सी जिनपिङसँगको आफ्नो सकारात्मक सम्बन्धको चर्चा गर्दै आएका छन्। दुवै देशले व्यापारिक तनाव कम गर्न नयाँ रूपरेखामा पनि प्रगति गरेका छन्।
यस भ्रमणका क्रममा कृत्रिम बुद्धिमत्ता, आणविक हतियार, मानवअधिकार तथा इरान युद्धका विषयमा पनि छलफल हुने जनाइएको छ।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले चीनलाई इरानमाथि प्रभाव प्रयोग गरी तनाव कम गर्न भूमिका खेल्न आग्रह गरेका छन्। उनले फारसी खाडी क्षेत्रमा चिनियाँ जहाजहरू फसेको उल्लेख गर्दै चीनलाई सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरेका हुन्।
उता, सी जिनपिङले अमेरिकाले ताइवानलाई दिने समर्थन कम गर्न ट्रम्पमाथि दबाब दिने अपेक्षा गरिएको छ।
द्विपक्षीय वार्तापछि ट्रम्प बेइजिङस्थित होटल फर्किनेछन् भने साँझ पुनः ग्रेट हलमा आयोजित राजकीय भोजमा सहभागी हुने कार्यक्रम छ।
इरानसँगको युद्धका कारण ट्रम्पको चीन भ्रमण अप्रिलबाट स्थगित गरिएको थियो।
ट्रम्पले शुक्रबार पुनः सी जिनपिङसँग भेटवार्ता गर्नेछन् र त्यसपछि वासिङ्टन फर्किने कार्यक्रम रहेको छ।
यसअघि बेइजिङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ट्रम्पलाई रातो कार्पेट बिछ्याएर स्वागत गरिएको थियो। स्वागतमा अमेरिकी राजदूत डेभिड पर्ड्यु, चिनियाँ उपराष्ट्रपति हान झेङ, अमेरिकास्थित चिनियाँ राजदूत शिए फेङ तथा विदेश मन्त्रालयका वरिष्ठ अधिकारीहरू उपस्थित थिए।
स्वागत समारोहमा सैनिक ब्याण्ड, सम्मान गारद तथा ३०० भन्दा बढी युवायुवती सहभागी थिए। उनीहरूले अमेरिकी र चिनियाँ झण्डा फहराउँदै स्वागत गीत गाएका थिए।
ट्रम्पले आफ्नो परिचित शैलीमा मुट्ठी उठाएर भीडलाई अभिवादन गरेका थिए।
