काठमाडौँ–
न्यूयोर्कका एक दम्पतीको सन्तान प्राप्तिको ११ वर्ष लामो सङ्घर्षले विश्वभर चर्चा पाएको छ। बारम्बार इन भिट्रो फर्टिलाइजेसन (आईभीएफ) असफल भएपछि, जब आशा मरिसकेको थियो, तब एआई-आधारित फर्टिलिटी टूल ‘फर्टिलएआईड’ले चमत्कार गर्यो। यो प्रविधिको सहयोगले उक्त दम्पतीले पहिलो सन्तानको आगमनको पर्खाइमा छन्। यो कथा बाँझोपनबाट पीडित लाखौँ जोडीका लागि आशाको नयाँ किरण बनेको छ।
फर्टिलएआईड: बाँझोपन उपचारमा क्रान्ति
फर्टिलएआईड एक एआई-आधारित प्रणाली हो, जसले सामान्य प्रविधिले पत्ता लगाउन नसक्ने वीर्यमा जीवित शुक्राणु पत्ता लगाउँछ। यसको कार्यप्रणाली निम्न छ:
- माइक्रोफ्लुइडिक चिप: वीर्यका तत्त्वहरूलाई छान्छ।
- हाई-स्पीड इमेजिङ: लाखौँ सूक्ष्म फ्रेम रेकर्ड गर्छ।
- मेसिन लर्निङ: तस्बिरहरूको विश्लेषण गरी लुकेका शुक्राणु पहिचान गर्छ।
चिकित्सकहरूले यसलाई “हजारौँ सुईको थुप्रोमा सुई खोज्नु”सँग तुलना गर्छन्। फर्टिलएआईडले यो काम केही घण्टामै गर्छ, र शुक्राणु आईभीएफका लागि पूर्ण रूपमा प्रयोगयोग्य हुन्छ।
न्यूयोर्क दम्पतीको सङ्घर्ष र सफलता
यो दम्पतीको केसमा सामान्य ल्याब प्रविधिले दुई दिनसम्म वीर्यमा एक पनि शुक्राणु पत्ता लगाउन सकेन। तर, फर्टिलएआईडले एक घण्टामै ११ जीवित शुक्राणु पत्ता लगायो। मार्च २०२५ मा कुनै शल्यक्रिया वा हार्मोनल उपचारबिना आईभीएफ सफल भयो। अहिले दम्पती आफ्नो पहिलो सन्तानको पर्खाइमा छन्।
पुरुष बाँझोपनको कारण: अजोस्पर्मिया
यो दम्पतीका पुरुषमा अजोस्पर्मिया (वीर्यमा शुक्राणु नहुने अवस्था) थियो। यो दुई प्रकारको हुन्छ:
- अब्स्ट्रक्टिभ अजोस्पर्मिया: शुक्राणु बन्छ तर बाहिर निस्कन सक्दैन।
- नन-अब्स्ट्रक्टिभ अजोस्पर्मिया: शुक्राणु बन्दैन वा न्यून मात्र बन्छ।
यसका कारणमा जेनेटिक रोग, क्यान्सर उपचार, हार्मोनल असन्तुलन, नशालु पदार्थको लत वा शारीरिक संरचनाको खराबी पर्छन्।
फर्टिलएआईडको भविष्य
हाल फर्टिलएआईडले शुक्राणु पहिचानमा सहयोग गर्छ, तर भविष्यमा यसले निम्न क्षेत्रमा पनि योगदान दिन सक्छ:
- उच्च गुणस्तरको अण्डा र भ्रूण पहिचान।
- आईभीएफ सफलताको सम्भावना पूर्वानुमान।
- व्यक्तिगत उपचार योजना।
- प्रजनन ऊतकमा सूक्ष्म दोष पत्ता लगाउने।
नेपालमा बाँझोपनको अवस्था
नेपालमा पनि बाँझोपनको समस्या बढ्दो छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार नेपालमा १०-१५% जोडी बाँझोपनबाट प्रभावित छन्। यस्ता प्रविधिको पहुँचले नेपाली जोडीहरूलाई पनि लाभ पुग्ने अपेक्षा छ। विशेषज्ञहरूले यस्ता प्रविधिलाई नेपालमा भित्र्याउन र सस्तो बनाउन सरकार र निजी क्षेत्रले सहकार्य गर्नुपर्ने बताएका छन्।
फर्टिलएआईडको सफलताले प्रविधि, धैर्य र मानवीय भावनाको संयोजनले असम्भवलाई सम्भव बनाउन सक्छ भन्ने देखाएको छ। यो कथा बाँझोपनबाट पीडित जोडीहरूका लागि आशाको सन्देश हो। नेपालमा पनि यस्ता प्रविधिको विस्तारले हजारौँ परिवारको सपना पूरा गर्न सक्छ।
